Αμερικάνικη εξωτερική πολιτική – Ελλάδα-Τουρκία – Γράφει ο Παναγιώτης Νάστος

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική επί Προεδρίας Trump περνάει θα λέγαμε σε μιά καινούργια φάση. Ουσιαστικά η μετάβαση αυτή άρχισε να διαφαίνεται επί Προεδρίας Obama. Οι ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου κήρυξαν τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας αντιλαμβανόμενες ότι το πρόβλημα θα έπρεπε να αντιμετωπισθεί μακριά από τη χώρα τους και εν τω γεννάσθαι ,πρίν  γίνει απειλητικό για την ασφάλεια της. Στο πλαίσιο αυτό και όχι μόνο,έγιναν οι πόλεμοι σε Αφγανιστάν και Ιράκ. Οι εν λόγω πόλεμοι προκάλεσαν για τις ΗΠΑ πρωτίστως και κυρίως, αυξημένο κόστος σε αίμα και χρήμα. Οι πρό Obama αμερικανοί Πρόεδροι το αντιλαμβανόταν , πλήν όμως υιοθετούσαν την συνέχιση της αμερικανικής “παρεμβατικότητας”.

Ο Obama ήταν ο πρώτος αμερικανός Πρόεδρος ο οποίος μείωσε την  άμεση αμερικανική παρεμβατικότητα στη Μ. Ανατολή. Δεν τόλμησε βέβαια να διατάξει την αποχώρηση των ΗΠΑ από Ιράκ και Αφγανιστάν, όμως δεν ενήργησε σε ανάλογο βαθμό  στη Συρία, μή αποστέλλοντας πολυάριθμες  αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις τόσο για να πετύχει την απομάκρυση του Assad, όσο και στον πόλεμο κατά του ISSIS. Προτίμησε την εκ του ασφαλούς εκτόξευση αεροπορικών και πυραυλικών επιθέσεων κατά Assad και ISSIS, με παράλληλη συμμετοχή ολιγάριθμων αμερικανών στρατιωτικών, σε ρόλο κυρίως εκπαιδευτών των κούρδων συμμάχων των ΗΠΑ, υποκαθιστώντας έτσι οι τελευταίοι την παρουσία χερσαίων αμερικανικών δυνάμεων και μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο  το κόστος σε αίμα και χρήμα των ΗΠΑ.

Η Ρωσία του Πούτιν, αντιλήφθηκε την διαφοροποίηση αυτή των ΗΠΑ και  βρήκε  την ευκαιρία  που περίμενε για να παρέμβει στη Συρία. Αποτέλεσμα της ρωσικής ανάμειξης στη Συρία ήταν τελικά αυτό που δεν πέτυχε ποτέ στο παρελθόν η Ρωσία, δηλαδή την έξοδό της στη Μεσόγειο και την μόνιμη παρουσία της στη Μ. Ανατολή ,  να το πετύχει τώρα με την ενεργό συμμετοχή της στον Συριακό εμφύλιο πόλεμο. Πέραν αυτού η Ρωσία έστειλε και τα παρακάτω μηνύματα σε φίλους και εχθρούς της:

1. Η Ρωσία επέστρεψε δριμύτερη ,εξακολουθεί να είναι υπερδύναμη και εφεξής θα παίξει σημαντικό ρόλο στη Μ. Ανατολή και τη ΝΑ Μεσόγειο

2. Η Ρωσία μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τους φίλα προσκείμενους πρός αυτήν ηγέτες (Assad)

3. Τα ρωσικά οπλικά αποδεδειγμένα στο πεδίο μάχης-δοκιμών της Συρίας, αποδείχθηκαν εφάμιλλα και εν πολλοίς ισάξια με τα δυτικά, ανοίγοντας έτσι αγορές οι οποίες μέχρι πρότεινος ήταν κλειστές για την ρωσική πολεμική βιομηχανία, (Τουρκία-S-400)

4. Η ΝΑ Μεσόγειος δεν θα είναι εφεξής αποκλειστικά και μόνο χώρος άσκησης επιρροής των ΗΠΑ-ΕΕ, αλλά και της Ρωσίας η οποία θα διαθέτει μόνιμη και υπολογίσιμη  αεροναυτική δύναμη στην εν λόγω περιοχή ( βάση Λατάκειας- συριακά αεροδρόμια)

4. Το Ισραήλ απειλείται  στην παρούσα φάση περισσότερο από κάθε άλλη φορά από το Ιράν, το οποίο αποστέλλει συνεχώς δυνάμεις και μέσα στη Συρία.

5. Η Τουρκία η οποία ανήκει στο ΝΑΤΟ και μέχρι χθές αποτελούσε πιστό σύμμαχο των ΗΠΑ, πλέον αποτελεί έναν διαρκή πονοκέφαλο για τις ΗΠΑ, αφού είναι πλέον σύμμαχος με τη Ρωσία και το Ιράν και αντιστρατεύεται τα αμερικανοισραηλινά συμφέροντα.

Ο Trump όπως γνωρίζουμε δεν είναι ούτε διπλωμάτης, ούτε επαγγελματίας πολιτικός , ούτε προέρχεται από τις αμερικανικές Ενοπλες Δυνάμεις και τις μυστικές υπηρεσίες. Είναι επιχειρηματίας.Έτσι ξέρει να κάνει δύο πράγματα καλά. Να κλείνει συμφωνίες και να πουλάει προιόντα. Καί πράγματι αυτό κάνει. Πουλάει οπλικά συστήματα σε φίλα προσκείμενες χώρες  και προσπαθεί να κλείσει ή καλύτερα να επιβάλει συμφωνίες σε φίλους και εχθρούς. Το σκεπτικό του βασίζεται στην υλοποίηση των προεκλογικών του δεσμεύσεων για επαναπατρισμό των αμερικανών στρατιωτικών, από περιοχές στις οποίες εμπλέκονται και οι οποίες κοστίζουν αίμα και χρήμα για τις ΗΠΑ.

Στην παρούσα φάση ΗΠΑ και Ρωσία βρίσκονται ένα βήμα πρίν από την έναρξη ενός νέου ψυχρού πολέμου. ΝΑ Μεσόγειος, Συρία, Βενεζουέλα, Ιράν, Ουκρανία, βαλτικές χώρες, Πολωνία , αποτελούν  μερικά από τα σημεία τριβής τους. Ωστόσο η απόσυρση και των δύο υπερδυνάμεων από τη συμφωνία για τα πυρηνικά όπλα , αναμένεται να δημιουργήσει επιπλέον όξυνση των σχέσεών τους με αποδέκτες και θύματα των παρενεργειών τους μεταξύ άλλων και των χωρών της ΕΕ.

Η ΝΑ Μεσόγειος και η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην Κυπριακή ΑΟΖ σε συγκερασμό με την ενεργειακή διασύνδεση μέσω του East Med των αντίστοιχων κοιτασμάτων Ισραήλ και Αιγύπτου με  μελλοντικά καταληκτικό προορισμό την ΕΕ, δημιουργούν στη Ρωσία ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα. Πλέον εφόσον υλοποιηθούν τα παραπάνω η ΕΕ δεν θα εξαρτάται ενεργειακά  αποκλειστικά από τη Ρωσία , γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα μείωση των  ενεργειακών εσόδων της τελευταίας και μείωση της πολιτικής της επιρροής στις ευρωπαικές χώρες. Αυτός είναι ίσως ο κυριότερος λόγος όπου τα συμφέροντα των ΗΠΑ-Ρωσίας  συγκρούονται στη ΝΑ Μεσόγειο.

Η Τουρκία εμφορούμενη από περισσή έπαρση επιχειρεί εκβιαστικά να προσποριστεί κοιτάσματα φυσικού αερίου εντός της Κυπριακής ΑΟΖ, ενώ διατείνεται ότι θα πράξει το ίδιο και σε θαλάσσιες περιοχές της ελληνικής ΑΟΖ, το εύρος της οποίας αμφισβητεί, προβαίνοντας στην παντελώς ανυπόστατη συμφωνία με την κυβέρνηση της Λιβύης και την χάραξη αυθαίρετης ΑΟΖ μαζί της, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι η Κρήτη-Ρόδος-Κάσος-Κάρπαθος και το Σύμπλεγμα Καστελορίζου ότι δεν έχουν ΑΟΖ.

Παράλληλα η Τουρκία εξακολουθεί την παραβατική της συμπεριφορά σε βάρος της Ελλάδας, με παραβιάσεις του ΕΕΧ, ΕΧΥ, πραγματοποιώντας υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά , νησίδες, βραχονησίδες την κυριαρχία των οποίων αμφισβητεί, όπως και το εύρος της ελληνικής ΑΟΖ.  Επίσης διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι δεν θα δεχθεί τετελεσμένα στη ΝΑ Μεσόγειο και πως θα διενεργήσει  η ίδια γεωτρήσεις στην ΝΑ Μεσόγειο, τόσο εντός Κυπριακής , όσο και εντός ελληνικής ΑΟΖ. Ο  Erdogan μάλιστα με συνεχείς δηλώσεις του διατείνεται ότι θα προβεί στο εγγύς μέλλον σε γεωτρήσεις στην θαλάσσια περιοχή μεταξύ Καστελορίζου  και Κρήτης.

Προσωπικά πιστεύω ότι όντως ο Erdogan  θα το κάνει και θα στείλει τελικά πλωτό γεωτρύπανο συνοδεία πολεμικών τουρκικών πλοίων  εντός ελληνικής ΑΟΖ στην εν λόγω περιοχή

Η ελληνική αντίδραση  σε τέτοια περίπτωση όπως έχει ήδη τονίσει ο κ.Πρωθυπουργός προς όλους, συμπεριλαμβανομένου και του Προέδρου των ΗΠΑ Trump θα είναι δυναμική, αφού κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από την Ελλάδα.

Βέβαια πρίν φτάσουμε εκεί, στην Ελλάδα έχει ξεκινήσει εκστρατεία προκειμένου να πειστεί η εσωτερική κοινή γνώμη , ότι θα πρέπει το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ με τα οποία διαφωνούμε με την Τουρκία , να παραπεμφθούν προς επίλυση  στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει να το επιθυμεί και η Τουρκία. Εδώ  όμως είναι και το ζητούμενο, αφού η Τουρκία υποστηρίζει ότι διαφωνεί μαζί μας όχι μόνο στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, αλλά και σε πολλά άλλα θέματα, ‘όπως αυτό της Εθνικής μας Κυριαρχίας  την οποία αμφισβητεί σε αρκετά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες μας θέτοντας θέμα γκρίζων ζωνών, το εύρος του ΕΕΧ, την αποστρατικοποίηση των νησιών μας, το δικαίωμα έρευνας και διάσωσης στο Αιγαίο, την διατήρηση του casus belli σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει σε 12 νμ τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο. Τέλος η Ελλάδα θέτει ως προαπαιτούμενο ότι τα μόνα θέματα τα οποία δέχεται να παραπεμθούν στη Χάγη ως ελληνοτουρκικές διαφορές, είναι μόνο αυτό της υφαλοκρηπίδας και εκείνο της ΑΟΖ. Τίποτε άλλο.

Αυτή η βασική διαφορά είναι τα σημείο κλειδί  εκείνο το οποίο καθιστά κατά την άποψή μου την παραπομπή στη Χάγη μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ως μή εφικτή, τουλάχιστον στην παρούσα φάση

Ελλάδα- Κύπρος-Ισραήλ-Αίγυπτος-Γαλλία έχουν δημιουργήσει πλέγματα συμμαχιών και συνεργασίας μεταξύ τους , με σκοπό τη διασφάλιση των συμφερόντων τους στην περιοχή. Οι ΗΠΑ προωθούν τις παραπάνω συνεργασίες, κάνουν ήδη έρευνες στο οικόπεδο 10 της Κυπριακής ΑΟΖ οι οποίες δείχνουν  την  ύπαρξη σοβαρών κοιτασμάτων  φυσικού αερίου. Παράλληλα οι ΗΠΑ έχουν πρόσφατα ανακηρύξει την Κυπριακή Δημοκρατία ως κομβική για τα συμφέροντά τους χώρα στη ΝΑ Μεσόγειο , έχουν άρει το εμπάρκο όπλων τους και έχουν μετάσχει σε στρατιωτικές ασκήσεις με Κύπρο και Ελλάδα.

Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις την παρούσα χρονική περίοδο είναι ιδιαίτερα αναβαθμισμένες και η αμερικανική στρατιωτική και επιχειρηματική παρουσία στην Ελλάδα παρουσιάζονται αυξημένες, σε αντίθεση με την Τουρκία. Οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις αντίθετα βρίσκονται στο ναδίρ, όπως και οι τουρκοισραηλινές σχέσεις.

Οι ΗΠΑ τα δύο τελευταία χρόνια, λόγω της συμμαχικής σχέσης Τουρκίας-Ρωσίας αλλά και της τουρκικής επιθετικότητας σε βάρος της Ελλάδας, έχουν αναβαθμίσει την στρατιωτική τους παρουσία και βοήθεια προς την Ελλάδα. Έτσι οι ΗΠΑ μας παρείχαν σημαντική βοήθεια «δίνοντάς μας» 70 ελικόπτερα KIOWA αναβαθμίζοντας κατακόρυφα τις δυνατότητες της ελληνικής αεροπορίας στρατού και είναι θέμα λίγων ημερών να μας δώσουν εντελώς δωρεάν 1200 τουλάχιστον  τεθωρακισμένα τροχοφόρα μεταφοράς προσωπικού Μ1117 τα οποία χρησιμοποιήθηκαν από τους αμερικανούς πεζοναύτες στους πολέμους σε Ιράκ και Αφγανιστάν αναβαθμίζοντας κατακόρυφα τις δυνατότητες των μηχανοκίνητων και τεθωρακισμένων Σχηματισμών  και Μονάδων του ελληνικού στρατού. Επίσης οι ΗΠΑ μας έδωσαν  μικρό αριθμό UAV Predactor αναβαθμίζοντας τις υπάρχουσες  δυνατότητες  αναγνώρισης –επιτήρησης. Παράλληλα οι ΗΠΑ μετέχουν ανελλιπώς σε μεσαίας και μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις που ενεργεί η Ελλάδα, ενώ πλέον της βάσης της Σούδας, έχουν αυτόνομη στρατιωτική συμμαχική παρουσία σε Λάρισα, Βόλο, Αλεξανδρούπολη.

Πέραν όμως των παραπάνω το δυνητικό ερώτημα αναφορικά με τις ΗΠΑ είναι ένα. Ποια θα είναι η στάση τους στην περίπτωση που όπως εκτιμώ ότι θα πράξει τελικά η Τουρκία, να  στείλει πλωτό γεωτρύπανό της συνοδεία πολεμικών της πλοίων για έρευνα υδρογονανθράκων στην θαλάσσια περιοχή μεταξύ Καστελορίζου-Κρήτης, δηλαδή εντός της ελληνικής ΑΟΖ;

Σε αυτό το ερώτημα θα επιχειρήσω να δώσω απάντηση στο επόμενο άρθρο μου

Παναγιώτης Νάστος
Σχης (ε.α)-Αναλυτής –Συγγραφέας-Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

Τελευταία ενημέρωση 19 Φεβρουαρίου 2020 10:29:15 από News Room